Δήμος Σκαλτσάς (Σκαλτσοδήμος)

Το πατρικό του επώνυμο ήταν Κουτσογιάννης. (Ο ίδιος υπέγραφε ως Δήμος Σκαλτσάς). Όμως ο  Δήμος  Κουτσογιάννης πήρε αργότερα το επώνυμο Καλτσάς ή Σκαλτσάς, ίσως από το επάγγελμα του πατέρα του που ήταν καλτσάς (έφτιαχνε κάλτσες).

Από νεαρή ηλικία ο ανυπότακτος και σκληρός Σκαλτσοδήμος βγαίνει κλέφτης με το σώμα των περίφημων Κοντογιανναίων της Υπάτης .  Στη συνέχεια γίνεται πρωτοπαλίκαρο του Τσαμ Καλόγηρου με το Γούλα και το Διάκο Με την αποχώρηση και τη φυγή  από την περιοχή του Τσαμ Καλογήρου, γίνεται καπετάνιος του σώματος. Αφού ισχυροποίησε το σώμα του, επιδιώκει να πάρει το αρματολίκι Λιδωρικίου συναντώντας την αντίδραση των κοτσαμπάσηδων.  Για να εκβιάσει το αρματολίκι  του Λιδωρικίου, χωρίς να υποταχθεί στον Φερχάτ Μπέη, απαγάγει και κρατάει όμηρο επί δύο εβδομάδες την Κρυστάλλω, κόρη του Κοτζαμπάση της Κωστάριτσας Αναγνώστη Μπάμπαλη, προκειμένου να μεσολαβήσει στην Τούρκικη Διοίκηση να του δοθεί το Αρματολίκι, πράγμα που τελικά πέτυχε.  Είναι γνωστό το δημοτικό τραγούδι 

«Μες της καρυάς τον έλατο κάθεται ο Σκαλτσοδήμος………….».

Παίρνοντας το αρματολίκι ο Σκαλτσοδήμος το μοιράστηκε με το Διάκο παίρνοντας ο ίδιος το «κάτω κόλι» προς το Λιδωρίκι και ο Διάκος το «πάνω κόλι» προς την Αρτοτίνα, Βαρδούσια.  Μετά από διάστημα 7-8 ετών γύρω στο 1819-1820 επήλθε οριστική ρήξη μεταξύ των δυο με αποτέλεσμα την αποχώρηση του Διάκου.  

Με το ξέσπασμα της επανάστασης ο Σκαλτσοδήμος στις 20 Μαρτίου 1821 απελευθερώνει το Λιδωρίκι. Στη συνέχεια πραγματοποιεί επιστράτευση και δημιουργεί μόνιμο στρατό στη θέση Μακρύκαμπο .  Συμμετέχει συνεχώς πλέον με το σώμα του σε όλες τις σημαντικές μάχες που δόθηκαν στη Ρούμελη. Επιχειρήσεις κατά Υπάτης, Βασιλικών, Κασταλίας  Δελφών, Άμπλιανης, Μουσουνίτσας, Πέντε Ορίων, Πολιορκίας Μεσολογγίου, Πενταγιών και Γιαννίτσας. Η μάχη της Γρανίτσας ήταν και η τελευταία μάχη που έδωσε. Λόγω της συνθηκολόγησης και δήλωσης  υποταγής στον Κιουταχή όλων των οπλαρχηγών της Ρούμελης ο Σκαλτσοδήμος προκειμένου να μην υποταγεί διέλυσε το σώμα του και ο ίδιος πέρασε στην Κερπινή Αιγίου όπου και πέθανε τον Σεπτέμβρη του 1821.

Πηγές: Σύλλογος Αρτοτινών «Ο Αθανάσιος Διάκος», www.artotina.com