Διχώρι – Κωστάριτσα

«Τρία πουλάκια κάθονταν ψηλά στη Βουνιχώρα

Τόνα τηράει τη Λιάκουρα και το άλλο την Κωστάρτσα

……………………………………………………»

Μια κορυφή των Βαρδουσίων, βουνό που το χαρακτήρισε ο Στράβων «μέγιστον» (2.495μ.), φέρει το όνομα «Βουνό της Κωστάριτσας» ή «Κορυφή» (2.256μ) διότι σε μια ράχη-πλαγιά του, πραγματικό ελατένιο χείμαρρο, στα 1200μ. ξαποσταίνει το ύψος του στην Κωστάριτσα ή Κωστάρτσα ή τελικώς Διχώρι από το 1927 και μετά.

Που, Πότε, Πως; 

Ο οικισμός είναι αναμφισβήτητα πολύ παλιός. Το πότε σχηματίστηκε είναι δύσκολο και παρακινδυνευμένο να καθοριστεί. Όσον αφορά στην ετυμολογία-ερμηνεία του τοπωνυμίου Κωστάριτσα παρατηρούμε τα εξής: Η λέξη είναι σύνθετη. Το πρώτο συνθετικό είναι το λατινογενές costa2 (=πλαγιά) και το δεύτερο το ρίτσα, κοινή ονομασία του φυτού κιχώριον το αντίδιον (ραδίκι ή αντίδι), δηλ. πλαγιά με ραδίκια, χορταρότοπος, (λιβάδια για βοσκή). Κατ’ άλλη εκδοχή το τοπωνύμιο προέρχεται από το όνομα μιας όμορφης Βλάχας (Ρουμάνας), της Κωστάριτσας. Αυτή σύμφωνα με την ντόπια παράδοση ζούσε «στου Μαλά το ρέμα» κοντά στο τοπωνύμιο «το καλύβι της Βλάχας», πάνω από την Κάτω Βρύση.

Ιστορική Ταυτότητα

Ένας μικρός οικισμός, όσο μικρός κι αν είναι δεν είναι απομονωμένος, διεκδικεί, με το μικρό ή μεγάλο ρόλο που διαδραμάτισε, τη θέση του μέσα στον ιστορικογεωγραφικό του χώρο. 

Ο 18ος αιώνας ήταν σημαντικός για την πορεία του Έθνους, ήταν ο κύριος αιώνας της δράσεως της κλεφτουριάς, της «μαγιάς της λευτεριάς», όπως την αποκαλεί ο συντοπίτης Γιάννης Μακρυγιάννης.

Αναφορά στην Κωστάριτσα έχουμε σε δημοτικά τραγούδια της πρώτης δεκαετίας του 1800. Ένα από αυτά αναφέρεται σε ένα γεγονός των προεπαναστατικών χρόνων στο οποίο εμπλέκονται ο προεστός του χωριού Αναγνώστης Μπαμπαλής, η κόρη του Κρουστάλλω, ο καπετάνιος Δήμος Σκαλτσάς και τα πρωτοπαλίκαρά του, Γούλας και Θανάσης Διάκος. 

Ο Δήμος Σκαλτσάς, ο ακαταδίωκτος, απροσκύνητος κλέφταρχος και οπλαρχηγός, προκειμένου να αναγνωρισθεί επίσημα αρματολός της Δωρίδας, κατέφυγε στην απαγωγή της Κρουστάλλως για να εκβιάσει την κατάσταση και να πάρει το αρματολίκι του Λιδωρικίου, όπως και έγινε.

Οι Κωσταριτσιώτες αγωνιστές

Αρκετοί αγωνιστές από την Κωστάριτσα μας είναι γνωστοί από αιτήσεις και πιστοποιητικά τους που βρίσκονται στους φακέλους τους, στο Αρχείο Αγωνιστών 1821 της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Πολέμησαν κυρίως υπό τις διαταγές του Δήμου Σκαλτσά, του Ανδρίτσου Σαφάκα, του Κίτσου Τζαβέλλα, Γεωργίου Καραϊσκάκη κ.α. 

Σήμερα – 2021

Σήμερα η Κωστάριτσα ή Διχώρι είναι ένα πανέμορφο παραθεριστικό, κυρίως, χωριό. Η θέση του προνομιούχα σε θέα, χρώματα, βλάστηση οργιαστική. Η πλατεία με τον πλάτανο και την παραδοσιακή ταβέρναεξακολουθεί να είναι και σήμερα ο πυρήνας της ζωής του χωριού. Δεν έπαψε να συγκεντρώνει στο πανηγύρι της Παναγίας τον Δεκαπενταύγουστο, όπως και κάθε απόγευμα τους παραθεριστές χωριανούς. 

Σαν εξώστης προβάλει το Πολιτιστικό Κέντρο-ξενώνας κάτω από την Πανοραμική πλατεία του χωριού. Κεντρική εκκλησία του χωριού είναι η Κοίμηση της Θεοτόκου. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας ήταν μικρό μοναστήρι. 

Η Αγία Παρασκευή στο Κάτω Χωριό χρονολογείται με ένθετη πλάκα διακοσμημένη με ανισοσκελή εγχάρακτο σταυρό βυζαντινού τύπου το 1728. Ο Αη-Γιώργης είναι το πιο αγαπημένο ξωκλήσι και ο Αη-Σπυρίδωνας- στολίδι αξιόλογο το πετρόχτιστο μικρό εκκλησάκι στο Κάτω Χωριό-, φαντάζει διαμαντόπετρα στην αλυσίδα των εξωκλησιών του Διχωρίου. 

Κάτω Βρύση

Η Κάτω Βρύση είναι μνημειακός χώρος, η αγαπημένη του χωριού, το τρεχούμενο νερό της κυλάει όπως και παλιά καθαρό, κρυστάλλινο, στη Ρεματιά του Τσόνη.

Το Δεσόρεμα

Στις όχθες του τα έλατα, τα πλατάνια, οι κέδροι, οι αγριοκαστανιές δεν αφήνουν τις ακτίνες του ήλιου να εισχωρήσουν μέσα από τα πυκνά φυλλώματα. Φιλόξενο τώρα πια το ρέμα, προσφέρεται να εξερευνηθεί μέχρι τον καταρράκτη του από μικρούς και μεγάλους. Στο γυρισμό να ξαποστάσουν στα εναρμονισμένα με το τοπίο πέτρινα τραπεζοκαθίσματα και να ξεδιψάσουν με νερό από τα Βαρδούσια.

Πηγή: Σύλλογος Διχωρίου