Κονιάκος

Ο Κονιάκος βρίσκεται στην ανατολική πλευρά των Βαρδουσίων (υψ. 2495 μ.) και υψόμετρο 1.000 περίπου μ. Απέχει από το Λιδωρίκι 17 χιλ. και από την Αθήνα 260 χιλ. Ανάμεσα στα Βαρδούσια και την Γκιώνα κυλάει τα νερά του ο Μόρνος ποταμός που καταλήγει στην ομώνυμη τεχνική λίμνη. Πολιούχος του χωριού είναι ο Άγιος  Γεώργιος. Το χωριό εκτός από την ημέρα του Αγίου Γεωργίου, πανηγυρίζει στις 23 Αυγούστου (απόδοσης της εορτής της κοιμήσεως της Θεοτόκου. 

Ο σημερινός οικισμός του Κονιάκου είναι δημιούργημα της μετά το 1750 εποχής από Βλάχους και Σαρακατσάνους που έρχονταν κυρίους την καλοκαιρινή περίοδο με τα κοπάδια τους. Δημιούργησαν συν τω χρόνο στανοτόπια και μόνιμες κατοικίες και άρχισαν να καλλιεργούν, αρχικά ως κολλήγοι των τούρκων και αργότερα ως ιδιοκτήτες κυρίως σε χωράφια της παραποτάμιας του Μόρνου περιοχής. Παλαιότερα το χωριό υπήρχε στην τοποθεσία, ανατολικά του σημερινού, που ονομάζεται «Αλήφακα». Τούτο κατεστράφη μετά το τέλος του Τουρκοβενετικού πολέμου (1684-1699). 

Η πρώτη ιστορική μνεία του χωριού αναφέρεται από τον Γάλλο περιηγητή Πουκεβίλ περί το 1811. Όμως οι εκλογικοί κατάλογοι του χωριού του 1844, 1847, 1850, 1867, 1879 μας οδηγούν στην ύπαρξη οικισμού από το 1750 και εντεύθεν. Μετά το 1811 έχουμε σαφείς μαρτυρίες και γεγονότα για τη ζωή του χωριού, όπως υπάρχουν παράλληλα για όλα τα χωριά της Δωρίδας. Σημειώνεται ότι, εκτός των άλλων ο Κονιάκος έδωσε το παρόν στον αγώνα του 1821 με 17 αγωνιστές. 

Ο Κονιάκος υπήρξε κτηνοτροφικό χωριό και λιγότερο γεωργικό. Διακρίθηκε από παλιά για τα εξαιρετικής ποιότητας προϊόντα του. Σχετικά ο Ιακ. Ραγγαβής (Ελληνικά τ. Α΄), περί το 1850 γράφει: Ο Κονιάκος παράγει δημητριακά, όσπρια, εξαιρετικό κρασί και θαυμάσιο τυρί. Σήμερα βαδίζει και αυτός το δρόμο όλων των ορεινών χωριών της Δωρίδας.  

Στην πλατεία του χωριού με τον μεγάλο πλάτανο υπάρχει παραδοσιακό καφενείο (ιδιοκτησία της Αδελφότητος Κονιακιωτών Δωρίδος «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ»). Υπάρχει  επίσης και ιδιόκτητος ξενώνας.

Ως παραδοσιακά κτίρια μπορεί να χαρακτηριστούν πολλά σπίτια του χωριού, τα οποία όμως με τις προσθήκες και άλλες διάφορες εργασίες επισκευής και εκσυγχρονισμού αλλάζουν συνεχώς όψη. Σήμερα ελάχιστοι ασχολούνται με την κτηνοτροφία οι οποίοι όμως εκτρέφουν περίπου 15.000 γιδοπρόβατα. Το χειμώνα λίγοι μένουν στο χωριό σε αντίθεση με τους καλοκαιρινούς μήνες. Εορταστικές εκδηλώσεις διοργανώνονται απ΄ την Αδελφότητα με κυριότερη στις 16  Αυγούστου για το γνήσιο Δημοτικό Τραγούδι που έχει ξεπεράσει τα όρια του χωριού. Οι Κονιακιώτες διέπρεψαν παλαιότερα -όπως και στις μέρες μας- ως τραγουδιστές  Δημοτικών τραγουδιών με πανελλήνια εμβέλεια, καθώς και στο επιστημονικό επίπεδο ανάλυσης της παραδοσιακής μας μουσικής. Άνθρωποι  του βουνού και της στάνης οι Κονιακιώτες με μεγάλα τσελιγκάτα παλιότερα , είχαν διαμορφώσει αψύ και αγέρωχο χαρακτήρα και αδρά χαρακτηριστικά που παρουσίαζαν την όψη και τον τύπο των αγωνιστών  του 21, των οποίων ήταν απόγονοι , διότι οι πρόγονοι των περισσοτέρων ήταν αγωνιστές του 21.  

Ο  Κονιάκος  είναι άριστος τόπος παραθερισμού λόγω του υγιεινού του κλίματος. Είναι κυριολεκτικά βουτηγμένος στο πράσινο και δροσόλουστος. Παρουσιάζει κυρίως  φυσιολατρικό ενδιαφέρον. Όποιος αγαπάει την φύση, εδώ αποζημιώνεται  με τον καλύτερο τρόπο. Μικροί πρωινοί ή απογευματινοί περίπατοι μέσα σε κατακάθαρη και υγιεινή ατμόσφαιρα και καταπράσινα σκιερά μέρη, ηρεμούν και αναζωογονούν τον περιπατητή. Όσοι μπορούν να κάνουν μακρινούς περιπάτους  ή  πεζοπορίες μακρινές θα συναντήσουν σκιερά πανύψηλα  έλατα και δροσερή ατμόσφαιρα. Σε  πολλά μέρη  μπορεί να πάει κανείς και με αγροτικά  ή άλλα κατάλληλα οχήματα. Αν δε, φτάσει στα καλοκαιρινά  λιβάδια, ψηλά στα Βαρδούσια ή σε κάποιες  βουνοκορφές  τους, θα αντικρίσει σε όλη της  τη μεγαλοπρέπεια την  ημίγυμνη Γκιώνα , βόρεια την κατάφυτη Καταβόθρα (Οίτη),  απ΄ όπου πηγάζει ο Μόρνος, θα τον παρακολουθήσει στην κατηφορική του πορεία προς την ομώνυμή του τεχνητή λίμνη και από εκεί στο βάθος θα αντικρίσει τον Κορινθιακό Κόλπο και απέναντι το Χελμό τυλιγμένο σε πυκνή καταχνιά. Η θέα γενικά όσο ανεβαίνει κανείς  πιο ψηλά είναι μαγευτική. Το βλέμμα αγκαλιάζει ψηλές βουνοκορφές, λόφους, χαράδρες, λαγκαδιές, πυκνοδασωμένες περιοχές αλλά και γυμνά κορφοβούνια. Η εδαφική ποικιλία είναι  πράγματι καταπληκτική. Και όποιος όμως δεν μπορεί να χαρεί με περιπάτους και μακρινές πεζοπορίες την εξαίρετη Κονιακιώτικη φύση, θα μείνει στο καταπράσινο χωριό, απολαμβάνοντας το θαυμάσιο κλίμα του, γευόμενος παραδοσιακά ρουμελιώτικα εδέσματα με καλή και φιλόξενη παρέα.Πηγή: Αδελφότητα Κονιακιωτών