Κροκυλειο

Το Κροκύλειο, πατρίδα του Μακρυγιάννη, είναι χτισμένο σε υψόμετρο 840 μέτρων σε επικλινές έδαφος του Ξεροβουνίου. Το 426 π.Χ. ο Αθηναίος στρατηγός Δημοσθένης, ξεκινώντας από το Λοκρικό Οινεώνα κοντά στο Ευπάλιο, κατέλαβε τις Αιτωλικές πόλεις Κροκύλειο, Ποτιδάνεια και Τείχιο, αλλά ηττήθηκε στο Αιγίτιο. Κατά νεότερη εκδοχή, το αρχαίο Κροκύλειο βρισκόταν χαμηλότερα, κοντά στο χωριό Κάμπος Ευπαλίου. Το Κροκύλειο ήταν, το δεύτερο μεγαλύτερο χωριό της περιοχής, μετά την Αρτοτίνα, τόσο στα προεπαναστατικά χρόνια όσο και μετά την απελευθέρωση. Ένα από τα τέσσερα σχολαρχεία της επαρχίας Δωρίδας λειτουργούσε στο Κροκύλειο, όπου και φιλοξενούσε 150 παιδιά από 15 χωριά της ορεινής Δωρίδας.

Εκτός από την πλούσια φυσική ομορφιά, τα δάση του, τα καρποφόρα δέντρα, τις δροσερές ρεματιές του κατάφυτες από ιτιές, καρυδιές και πλατάνια, διαθέτει γραφικά ξωκλήσια, παλιά αρχοντικά, μουσείο Λαϊκής Τέχνης, Βρύση – Μνημείο στο στόμιο της οποίας σκάλισαν προτομές δημοτικών αρχόντων, το κτίριο (δημοτικό σχολείο) που χτίστηκε το 1904 δαπάνη ΑΝΔΡΕΑ ΣΥΓΓΡΟΥ.

Πηγή: www.dorikiadelfotis.gr