Πενταγιοί

Οι Πενταγιοί Φωκίδος, Πενταγιού όπως την αποκαλούν οι ντόπιοι, είναι ένα γραφικό χωριό της επαρχίας Δωρίδος, σε υψόμετρο 950 μ. Είναι κτισμένη κάτω από το Ξεροβούνι και αποζητάει την αρχαία ελληνική του συνέχεια στο τοπωνύμιο Παλαιοχώρι που βρίσκεται είκοσι λεπτά βορειοανατολικά, στα θεμέλια των σπιτιών του και στα όστρακα και αγγεία που μαρτυρούν την «ατείχιστη κώμη» Οφιονέων της Ελληνιστικής Αιτωλίας .

Ξακουστό το χωριό λόγω της θρυλικής και πολυτραγουδισμένης ανά το πανελλήνιο, της Μαρίας Πενταγιώτισσας, της όμορφης «δασκαλοπούλας» που στην ποδιά της σφάζονταν παλληκάρια όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το πασίγνωστο δημοτικό τραγούδι.

Αναφορικά με την ετυμολογία του ονόματος του χωριού έχουν διατυπωθεί οι εξής εκδοχές: α) από τους πέντε δρόμους που ξεκινούσαν από την πλατεία προς τα γύρω χωριά (πέντε αγυιαί, αγυιάς ίσον δρόμος), β) κατά το μελετητή δικηγόρο Ι. Παπαγεωργίου πήρε το όνομα από τους πέντε αδελφούς Καμπεραίους που πρωτοεγκαταστάθηκαν στο χωριό και ήταν ‘’πέντε γιοί’, γ) από τους πέντε προστάτες αγίους του.

Όπως και τα άλλα χωριά της ορεινής Δωρίδας, έτσι και η Πενταγιού συμμετείχε στους αγώνες του Έθνους. Χαρακτηριστική είναι η μάχη στην Πενταγιού που έλαβε χώρα στις 30 Ιουλίου 1821. Μετά την έξοδο του Μεσολογγίου, μια ομάδα «εξωδιτών» βρήκε περίθαλψη στους Πενταγιούς για λίγες μέρες. Ο Μουσταφάμπεης με 2000 Τούρκους, χτύπησε το χωριό. Οι Έλληνες επαναστάτες, με επικεφαλής το Ράγκο και τον Τσόγκα, τους καταδίωξαν προς το ποτάμι Κόκκινος, όπου τους υποδέχτηκε και τους κατανίκησε ο Σκαλτσοδήμος. Στην Πενταγιού οι Τούρκοι είχαν 46 σκοτωμένους και 8 αιχμαλώτους, έχασαν και πολλά άλογα φορτωμένα.

Χαρακτηριστικό γνώρισμα του χωριού είναι η πολυποίκιλη οργιάζουσα βλάστηση της οποίας η ύπαρξη οφείλεται στην παρουσία πολλών και κρύων νερών που ευνοούν την ανάπτυξη οπωροφόρων δέντρων και την καλλιέργεια περιβολιών. Μηλιές, συκιές, καρυδιές, δαμασκηνιές, κερασιές, κορομηλιές καθώς και πλατάνια κυριαρχούν στο χωριό που περιβάλλεται από βουνοκορφές και λόφους γεμάτες έλατα και δρυς.

Αξιοθέατα

Η πλακόστρωτη πλατεία του χωριού με τον αιωνόβιο πλάτανο να δεσπόζει στη μέση  και η εκκλησία των Παμμεγίστων Ταξιαρχών με το θαυμάσιο ξυλόγλυπτο τέμπλο αποτελούν τα σημεία που μένουν χαραγμένα στον επισκέπτη. Μια βόλτα στη «μεγάλη βρύση», χώρο αναψυχής στο «κάτω χωριό», με τις πέντε πηγές κρυστάλλινου νερού και την παιδική χαρά θα ξεδιψάσει τον επισκέπτη. Άλλο ένα ενδιαφέρον σημείο στο χωριό είναι «βρύση του Μαστρογιάννη» και τα «Τσωραίικα Πλατάνια» όπου λειτουργούσε παλιά η «πάνω πλατεία» του χωριού.

Μπορεί επίσης κάποιος να επισκεφτεί το αρχοντικό Αλέξανδρου Παπούλια το οποίο κληροδότησε στην κοινότητα και χρησιμοποιείται ως Πολιτιστικό Κέντρο. Στο εν λόγω κτήριο στεγάζεται η πολιτιστική αίθουσα που φέρει την ονομασία «Βαρδουσιακή Σχολή Ελευθέρου Λόγου». 

Ο περιηγητής μπορεί να περιηγηθεί στα ορειβατικά μονοπάτια που οδηγούν σε πλήθος καλαίσθητων εκκλησιών-εξωκλησιών που μαρτυρούν τη διαχρονική και πατροπαράδοτη ελληνική θεοσέβεια. Ενδεικτικά αναφέρουμε τις εκκλησίες εντός του οικισμού, Άγιος Κωνσταντίνος, στην είσοδο του χωριού, Άγιος Γεώργιος, η εκκλησία στο νεκροταφείο, η εκκλησία της Παναγίας, στην έξοδο του χωριού και τα ξωκκλήσια Αγία Τριάδα, Αγία Παρασκευή, Άγιος Αθανάσιος, Άγιοι Θεόδωροι, Προφήτης Ηλίας. Επίσης η εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα που βρίσκεται περίπου 2,5 χιλιόμετρα ανατολικά από το κέντρο του χωριού σε μαγευτική τοποθεσία μέσα στα δέντρα. Παλιότερα ήταν μοναστήρι και ανήκει ως μετόχι στην Παναγία την Αμπελακιώτισσα Ναυπακτίας.

Τέλος αξιομνημόνευτο είναι το παραδοσιακό πανηγύρι στην πλατεία του χωριού, στις 26 και 27 Ιουλίου προς τιμή του Αγίου Παντελεήμονα.

Το χωριό μας αποτελεί πόλο έλξης πολλών τουριστών με διαφορετικά ενδιαφέροντα. Περιηγητές, πεζοπόροι, ορειβάτες και κυνηγοί έχοντας αφετηρία το χωριό μας μπορούν να εξερευνήσουν την ορεινή Δωρίδα και να ανακαλύψουν τις μοναδικές της ομορφιές. Επίσης, η Ορεινή Δωρίδα είναι ο Παράδεισος για τους λάτρεις του μοτοσυκλετιστικού τουρισμού και της περιπέτειας με δασικούς δρόμους, για εκτός δρόμου διαδρομές στο φυσικό έδαφος με 4×4 που ανεβάζουν την αδρεναλίνη στα ύψη.    

Εστίαση και διαμονή

Τις ανάγκες των επισκεπτών του χωριού για ύπνο και φαγητό προκειμένου απερίσπαστοι να απολαύσουν τις ανωτέρω δραστηριότητες, δύναται να καλύψει ο Ξενώνας – Ταβέρνα «Εν Πενταγιοίς 1862» που βρίσκεται στην πλατεία του χωριού. Στην ταβέρνα του σερβίρονται όλα τα παραδοσιακά εδέσματα της ρουμελιώτικης κουζίνας (κρέατα βιολογικής παραγωγής-γαρδούμπες-κοντοσούβλι-πίτες-φέτα-γιαούρτι-γλυκά του  κουταλιού κλπ) που προέρχονται από φρέσκα ντόπια προϊόντα 

(Τηλ. Επικοινωνίας: 22660-52679, Μπίμπας Κωνσταντίνος, 6980-759010 – Μπίμπας Χρήστος, 6977-413714).

Οι ανάγκες για είδη πρώτης ανάγκης καλύπτονται από το Παντοπωλείο – Γενικό Εμπόριο που βρίσκεται στην πλατεία του χωριού. 

(Τηλ. Επικοινωνίας: 22660-52191, Ασημάκη Δήμητρα, 6972541659).

Από το χωριό μας δε θα μπορούσε να λείψει  το παραδοσιακό καφενείο που φέρει το όνομα «Η συνάντηση»στο οποίο μπορεί κάποιος να απολαύσει το καφέ του με τη συνοδεία γλυκού κάτω από τον ίσκιο του αιωνόβιου πλατάνου ή το χειμώνα στο εσωτερικό του γύρω από την παραδοσιακή σόμπα.

(Τηλ. Επικοινωνίας: 22660-52340, Ασημάκης Απόστολος: 6973213010).

Αυτή είναι η Πενταγιού με λίγα λόγια, ένας χώρος γαλήνης για όλους εκείνους που θέλουν να ξεκουράσουν τη σκέψη τους και που αποζητούν την επαφή με τη φύση.

Όσοι την πρωτογνώρισαν τους μάγεψε η ομορφιά της και οι φιλόξενοι και καλόκαρδοι κάτοικοί της κι από τότε έρχονται τακτικά.

Αξίζει πραγματικά να την επισκεφθείτε!!

Πηγή: Σύλλογος Πενταγιωτών